Op zondag 20 september werd in de Bonifatiuskerk in Rijswijk Iryna ES en FrankyandCoen Intothebreach geëerd met de Oekraïense onderscheiding van de Orde van de heilige Panteleimon voor hun werk in Oekraïne. Zij weigerden om weg te kijken en hebben zich met hart en ziel ingezet. Over hun werk is veel verteld, maar vandaag vertel ik het verhaal over de reis van de onderscheiding zelf.
Nadat op 27 juli 2026 bekend werd gemaakt dat de onderscheidingen waren toegekend, begonnen de fysieke onderscheidingen aan hun reis naar Nederland. In tijden van oorlog werkt de post in Oekraïne verbazingwekkend goed, maar voor deze speciale zending lag dat anders. Er kon alleen binnen de landsgrenzen worden geleverd. Er moest dus een andere oplossing worden gevonden — en die werd gevonden: de onderscheidingen sloten aan bij mijn reis.
Het werd een bewogen reis. Op maandag werden ze verwacht bij een overdracht, maar dat haalden ze niet. Ze waren gebleven in een depot van Nova Poshta – precies het depot dat juist op dat moment door de russen met drones was aangevallen. Het zou een paar dagen duren voor duidelijk werd of de onderscheidingen de aanval hadden overleefd. Meer dan de werkelijkheid te accepteren konden we niet doen; het was een kwestie van het ongemak van het niet weten te verdragen.
Pas op vrijdag, de dag van mijn vertrek, kwam het bericht dat de onderscheidingen de aanval hadden overleefd. Ze lagen klaar om opgehaald te worden. Met dank aan alle betrokkenen een bijzonder moment. De onderscheidingen werden goed beschermd door een licht beschadigde verpakking, gelukkig kwamen de onderscheidingen onbeschadigd uit de doos. Daarmee waren we nog niet in Nederland aangekomen.
Het scheelde niet veel of ik had de trein naar Warszawa niet gehaald. Het scheelde zo weinig, dat de app al open stond om de laatste plek in de trein van de dag daarna te reserveren. Dit bleek uiteindelijk niet nodig te zijn. Dat het goed was voor de onderscheidingen, bleek de dag daarna. De trein kwam de dag daarna in het nieuws, omdat hij op 2 kilometer van de grens met een drone was aangevallen.
Het was dan ook een bijzonder moment toen de onderscheidingen eindelijk aan de voorzitter van Order of St. Panteleimon in the Netherlands – Olga Gershuni kon worden overgedragen. Het werd een reis die een indringend kijkje gaf in de dagelijkse werkelijkheid van de oorlog. Maar bovenal onderstreept deze reis het immense belang van mensen die níét wegkijken, en de enorme waarde van deze onderscheiding. Afgelopen zondag eindigden ze terecht in de handen van de juiste mensen.
Met bijzondere dank aan iedereen die de uitreiking van deze orde mogelijk heeft gemaakt, zowel in Oekraïne als hier in Nederland.