Je bent 37, net bevrijd uit krijgsgevangenschap door geallieerden troepen en omdat je ziek bent opgenomen in een reserve lazaret (veldhospitaal). Je maakt het einde van de oorlog mee en drie dagen later overlijd je alsnog aan de gevolgen van tuberculose. Je hebt een revolutie, de holodomor, een oorlog en twee wereldoorlogen doorgemaakt. Dan ineens is je verhaal ten einde en dreigt het verhaal in de vergetelheid te raken, herbegraven onder een witte steen op een ereveld ergens in een vreemd land.
Totdat een jonge journalist zich ontfermde over het ereveld, waardoor van steeds meer stenen het verhaal weer verteld kan worden. Remco Reiding werd later een bekende journalist en auteur.
Dit is het verhaal van soldaat Ivan Alekseevitsj Somyk, geboren op 18 januari 1908 in het midden van het huidige Oekraïne. Gestorven op 10 mei 1945 in Lüdenscheid in het westen van Duitsland. Nu ligt hij in graf 255, rij drie op het Sovjet Ereveld in Leusden. Het graf dat ik geadopteerd heb, zodat zijn verhaal net als vele anderen niet vergeten wordt.
Ik ben in de loop van de jaren de sporen van oorlog gaan volgen, de verhalen fascineren mij. Eigenlijk zijn het de vaak vergeten verhalen, ook al kennen we nog wel het grote verhaal. Ik heb indrukwekkende plekken mogen bezoeken, denk aan: nazi concentratiekampen in Nederland en het buitenland, Babi Yar, de Slagvelden van Ieper en Verdun, Dinant, Culloden en nog veel meer indrukwekkende plekken waar heel veel verhalen ophouden en vergeten worden.
Terwijl besef van geschiedenis en het horen van al die verhalen ons helpt bij het begrijpen van de wereld en onszelf. Zie je dat cultureel erfgoed in gevaar is bij oorlog en geweld. En ervaar je dat verhalen veranderen tot ze niet meer kloppen, zoals de witte Russen die op de begraafplaats Westduin liggen en onterecht als Wit-Russen worden aangemerkt.
Wat heeft dit met mijn grootste angst te doen? Gekend en begrepen worden, zijn voor elke mens belangrijke basisbehoeftes, het heeft bij mij lang geduurd voor ik begreep dat het voor mij ook belangrijk is. Zo belangrijk dat ik de behoeftes altijd ergens weg heb gezet. Toch is het een van mijn grootste angsten, dat mijn verhaal vergeten gaat worden op het moment dat het voor mij over is. Dat ik zelfs géén voetnoot in een verhaal ben en dat ik niets heb mogen bijdragen.
Op allerheiligenavond (Halloween) sta ik bewust stil bij deze angst, door stil te staan bij bijzondere verhalen en het belang van al die verhalen op ons begrip van de wereld en onszelf. En hopelijk het belang in het voorkomen van herhaling van fouten uit het verleden. En mijn voetnoot, dat komt echt goed.
Ook bij de oorlog in Oekraïne, waar Rusland zonder aanleiding is binnengevallen, zal weer oneindig veel nieuwe niet vertelde verhalen opleveren. Niet pas een eeuw later vergeten, maar nu al door sommigen als een voetnoot in de geschiedenis weggezet.
Intussen blijft het mij boeien, al die unieke verhalen en dan vooral al die voorbeelden uit het verleden die het belang van de kracht van het conflict zo sterk laten zien.
Publicatie: LinkedIn (aangepast in verband met maximale lengte)
