Tijdens een boekpresentatie over collaboratie en verzet werd de retorische vraag gesteld: “Er zitten hier vast geen mensen die hebben meegemaakt dat de bommen vielen.” Onwillekeurig moest ik terugdenken aan 31 juli 2025 en mijn betrokkenheid bij de aanvraag van twee onderscheidingen. De retorische vraag werd ineens een oprechte vraag.
We leven in bijzondere tijden, een verwarrende tussenperiode tussen wat was en wat zal zijn. Jitske Kramer noemt het een periode van liminaliteit, een periode om te herkennen en die veel kansen biedt op verandering. Dit vraagt wel om actie en het onderzoeken van die verandering. Samen maken wij de wereld!
De afgelopen maanden ben ik steeds bewuster bezig met veranderen en dat brengt langzamer steeds meer mooie stappen met zich mee. Maar natuurlijk ook de pijn en het ongemak dat nu eenmaal bij veranderen hoort.
Het is 40 jaar terug dat de kernramp in Tsjornobyl plaatsvond. Hoorde ik verhalen uit Boetsja en vanaf de huidige frontlijn in Oekraïne. Daarnaast kwamen ook de nog altijd zichtbare gevolgen van de eerste en tweede wereldoorlog de afgelopen weken langs in gesprek en activiteiten als de boekpresentatie. De lijn tussen herinnering en vieren vervaagde voor mij en de balans tussen herinneren en vieren heeft onverwacht vorm gekregen.
Die vraag kreeg zo ineens een onverwachte betekenis: Ja ik heb de bommen horen vallen, althans de moderne varianten (zoals de drones) daarvan. De herinnering hieraan helpt mij om vorm te geven aan de verandering en mijn plek in de wereld. De vallende bommen geven meer kracht aan mijn eigen keuze verbonden te blijven, zonder mezelf te verliezen.
De vallende bommen herinneren mij eraan dat de kracht van het conflict niet ligt in het vermijden – maar in het aangaan voor het lastig is de verbinding te behouden. Het conflict als bron van samen groeien en verbinden, wat voor kansen zitten daarin.
Ook heb ik weer de weerbaarheid van de mens gezien als het er echt op neer komt. Als Rode Kruis vrijwilliger vind ik het onderstaande beeld (afkomstig van Kyiv Post) wel een hele krachtige bron. En dat is voor mij een reden om mij actief in te zetten voor het traject van de “eensgezinde vereniging” binnen het Nederlandse Rode Kruis. Een kans om in het ondertussen te veranderen, ondanks alle risico’s en gevaren die op de loer liggen.
Hoe ga jij met onverwachte vragen om?
Uiteindelijk is dit ook een belangrijke reden waarom ik mij bij mijn komende uitdaging van het lopen van de Nijmeegse Vierdaagse bewust richt op het ondersteunen van de Oekraïense psychiatrie, waar je nog altijd ons voor kunt sponsoren.
