Jeroen Veenstra

Tag: De Tweede Wereld Oorlog

  • De Vierdaagse, eerste grote wandeling en donaties.

    De Vierdaagse, eerste grote wandeling en donaties.

    In deze blogpost roep ik op om te doneren via de vierdaagse Sponsorloop voor het Veteran Mental Health Center of Excellence via de organisatie Federation Global Initiative on Psychiatry uit Nederland om humane, etnische en effectieve zorg voor de mentale gezondheid mogelijk te maken.

    Geheel onverwacht kwam ik als debutant in aanmerking voor een startbewijs voor de Nijmeegse Vierdaagse, ik hoefde natuurlijk niet lang na te denken over de vraag of ik er vervolgens ook een sponsorloop van wilde maken. Omdat bij elke oorlog de mentale gezondheid een enorm belangrijk vraagstuk blijkt te zijn, ook voor die mensen die er niet direct bij betrokken zijn. Mentale gezondheid vind ik belangrijk. De keuze was dan ook snel gemaakt. Nu nog aan de slag met de voorbereiding.

    Hoe kun je in de week waarin we stil staan bij vier jaar volledige oorlog je beter voorbereiden dan de geschiedenis in te duiken. Ik ben dus in een bijzonder stukje België mijn eerste twee keer 25 km gaan lopen, langs zwaar bevochten gebieden. Aandacht voor (militaire) erfgoed vind ik belangrijk, anders vergeten we de werkelijkheid. En als we de werkelijkheid vergeten, is de kans op herhaling alleen maar groter.

    In tijden van oorlog en conflict worden op het gebied van de mentale gezondheid steeds grotere stappen gezet. En het gebied langs de Belgische en Noord-Franse kust hebben daar een hele eigen rol in gespeeld. Terwijl al die jaren het enige dat nog aan de grenzen herinnert, een eenzame bijna verborgen grenspaal van de grens tussen Frankrijk en Nederland is.

    Bericht gaat onder de afbeelding verder.

    Dat zaken zich herhalen heb ik mij de afgelopen dagen volop gerealiseerd. Vooral toen ik uiteindelijk de “dodengang” bij Diksmuiden wist te bereiken. Na bijna 25 kilometer, moest ik ze nog eens bezoeken.

    De loopgraven zouden iets van de vorige eeuw moeten zijn, toch spelen loopgraven in Oekraïne een hele belangrijke rol. Zelfs de drones zijn een moderne variant van een van de nieuwe ontwikkelingen uit die eerste wereld oorlog (vliegtuigen).

    Toch is juist uit die oorlog een hele belangrijke ontwikkeling in de psychologie voortgekomen, het begrip van het (oorlogs)trauma.

    Bericht gaat onder de afbeelding verder.

    De tweede wereld oorlog heeft in hetzelfde gebied ook enorme impact gehad, zo liep ik naar Duinkerken. De plek die bekend staat als het einde van het begin, of als het begin van het eind. De evacuatie bij Duinkerken heeft er mogelijk zelfs mede toe geleid dat er uiteindelijk een einde kwam aan de tweede wereld oorlog. Ik zie ook hier weer parallellen ontstaan met de oorlog in Oekraïne. Lopen over de stranden waar operatie Dynamo heeft plaatsgevonden, was bijzonder. Vooral omdat ik met windkracht 8 ook nog eens volop werd gezandstraald en dat nog meer van mij vroeg. Ik moest wel volhouden.

    En ook hier zie je weer dat tijdens de tweede wereld oorlog een belangrijke ontwikkeling in de psychologie heeft plaatsgevonden. Daar waar na de eerste wereld oorlog de (oorlogs)trauma vooral als een tijdelijk evenement werd gezien, werd na de tweede wereld oorlog duidelijk dat (oorlogs)trauma lang kunnen naslepen en zelfs over kunnen gaan op familie en omgeving. En dus ook meegenomen worden als mensen het oorlogsgeweld ontvluchten.

    En dan spreken we nog niet eens over de ontwikkelingen rond het gedachtegoed van de morele trauma, waarbij directe deelname aan het geweld niet eens nodig hoeft te zijn om alsnog een trauma op te lopen.

    Het centrum waar wij voor gaan lopen, heeft voor deze aspecten aandacht en helpt ook bredere kennis over deze onderwerpen in de wetenschap van de psychologie verder te ontwikkelen. Op de lange termijn, zullen ook anderen daar voordeel aan hebben.

    Om dit goed voor elkaar te krijgen, is jouw donatie superbelangrijk. Help jij daarom mee met het verder verbeteren van de humane, ethische en effectieve mentale gezondheid van oorlogsveteranen in Oekraïne, hun familie en daarmee indirect ook voor ons?

    Ik stond ook nog kort stil bij mijn belangstelling voor het militaire erfgoed als belangrijke pijler in het leren van oorlog. Wellicht is het onderwerp van de (oorlogs)trauma ook wel een vorm van militaire erfgoed te noemen.

    Laten we vooral blijven werken aan het verminderen van het aantal bittere lessen dat we voortdurend opnieuw moeten leren, zoals Albert Einstein al scheef.

    De bittere lessen uit het verleden moeten voortdurend opnieuw worden geleerd. – Albert Einstein.

    Jij kunt daaraan een bijdrage leveren:

    Doneer Nu

    Publicatie: devierdaagsesponsorloop.nl

  • Willibrordus

    Willibrordus

    Bronnen kunnen ons als ankerpunt vooruit helpen. Een aantal van mijn bronnen zijn historische figuren, zoals bijvoorbeeld Erasmus en Spinoza. Toch is er één naam die ik steeds onverwacht weer tegenkom: Sint Willibrord, de apostel van de lage landen.

    Of het nu om Frater Willibrordus ging die samen met zijn collega mij als tiener door een van moeilijkste ervaring heeft weten te leiden of het bezoek aan de Willibrordkapel, een bijzonder plekje in Den Haag.

    Willibrordus staat niet voor niets ook in de Canon van Nederland, ons venster op de Nederlandse geschiedenis.

    Willibrordus ligt in zijn crypte in Echternach, een stad met een eigen geschiedenis. Zo is Echternach een van die historische steden die tijdens de tweede wereldoorlog met de grond gelijk werd gemaakt. Zo ontstaat er een bijzondere verbinding met de bescherming van cultureel erfgoed, een relevant onderwerp met alle conflicten in de wereld,.

    Belangrijk voor het verhaal van Willibrord zijn bronnen en putten. Daar moest ik ook aan denken toen mijn verleden ineens weer op mijn pad kwam. Waar de pijn van anderen zo hoog zit, dat er op papier alles aan gedaan wordt om tot uitsluiting over te gaan. Merk ik dat ik geen boosheid voel, maar berusting. Aan mijn behoefte aan afsluiting, is meer voldaan dat ik had verwacht. Ik voel empathie en weet mijzelf met mijn bron verbonden.

    Als de tijd daar is, denk ik wel dat balans nodig is. Hoe ik daar vorm aan wil geven, weet ik nog niet. Dat gaan we tegen die tijd wel zien, het zal in ieder geval met plek en goedheid te maken gaan krijgen. Ik zal wat met het bijbehorende bonnenboekje moeten doen, alleen zo weet ik dat ik het ook echt kan afronden.

    Nu is Willibrordus voor mij ook een harde leermeester, het vraag elke keer moeite en offers. Mijn pogingen zijn crypte te bezoeken geven dat op een bijzondere manier weer. De laatste keer dat ik daadwerkelijk aan de deur van zijn crypte stond, was er nog sprake van water in de crypte. Het was daags na de wateroverlast in 2021, toen ik in veranderende landschappen kwam wandelen. Op een dag zal het mij lukken om de bron te bezoeken.

    Af en toe komt er een bijzonder kans langs, zodat er afgelopen vrijdag met dank aan een lief iemand toch een kaarsje namens zij brand ter ere van Willibrordus bij zijn crypte.

    Publicatie: jveenstra.org

  • Oorlog en Vrede

    Oorlog en Vrede

    Een weekend met bijzondere bezoeken aan Hartestein Airborn Museum en het Vrijheidsmuseum. Om weer stil te staan bij die verhalen die verteld zijn en nog niet verteld zijn.

  • Mijn grote angst: het verhaal dat vergeten wordt

    Mijn grote angst: het verhaal dat vergeten wordt

    Je bent 37, net bevrijd uit krijgsgevangenschap door geallieerden troepen en omdat je ziek bent opgenomen in een reserve lazaret (veldhospitaal). Je maakt het einde van de oorlog mee en drie dagen later overlijd je alsnog aan de gevolgen van tuberculose. Je hebt een revolutie, de holodomor, een oorlog en twee wereldoorlogen doorgemaakt. Dan ineens is je verhaal ten einde en dreigt het verhaal in de vergetelheid te raken, herbegraven onder een witte steen op een ereveld ergens in een vreemd land.

    Totdat een jonge journalist zich ontfermde over het ereveld, waardoor van steeds meer stenen het verhaal weer verteld kan worden. Remco Reiding werd later een bekende journalist en auteur.

    Dit is het verhaal van soldaat Ivan Alekseevitsj Somyk, geboren op 18 januari 1908 in het midden van het huidige Oekraïne. Gestorven op 10 mei 1945 in Lüdenscheid in het westen van Duitsland. Nu ligt hij in graf 255, rij drie op het Sovjet Ereveld in Leusden. Het graf dat ik geadopteerd heb, zodat zijn verhaal net als vele anderen niet vergeten wordt.

    Graf Maczek, Tilburg

    Ik ben in de loop van de jaren de sporen van oorlog gaan volgen, de verhalen fascineren mij. Eigenlijk zijn het de vaak vergeten verhalen, ook al kennen we nog wel het grote verhaal. Ik heb indrukwekkende plekken mogen bezoeken, denk aan: nazi concentratiekampen in Nederland en het buitenland, Babi Yar, de Slagvelden van Ieper en Verdun, Dinant, Culloden en nog veel meer indrukwekkende plekken waar heel veel verhalen ophouden en vergeten worden.

    Terwijl besef van geschiedenis en het horen van al die verhalen ons helpt bij het begrijpen van de wereld en onszelf. Zie je dat cultureel erfgoed in gevaar is bij oorlog en geweld. En ervaar je dat verhalen veranderen tot ze niet meer kloppen, zoals de witte Russen die op de begraafplaats Westduin liggen en onterecht als Wit-Russen worden aangemerkt.

    Wat heeft dit met mijn grootste angst te doen? Gekend en begrepen worden, zijn voor elke mens belangrijke basisbehoeftes, het heeft bij mij lang geduurd voor ik begreep dat het voor mij ook belangrijk is. Zo belangrijk dat ik de behoeftes altijd ergens weg heb gezet. Toch is het een van mijn grootste angsten, dat mijn verhaal vergeten gaat worden op het moment dat het voor mij over is. Dat ik zelfs géén voetnoot in een verhaal ben en dat ik niets heb mogen bijdragen.

    Op allerheiligenavond (Halloween) sta ik bewust stil bij deze angst, door stil te staan bij bijzondere verhalen en het belang van al die verhalen op ons begrip van de wereld en onszelf. En hopelijk het belang in het voorkomen van herhaling van fouten uit het verleden. En mijn voetnoot, dat komt echt goed.

    Ook bij de oorlog in Oekraïne, waar Rusland zonder aanleiding is binnengevallen, zal weer oneindig veel nieuwe niet vertelde verhalen opleveren. Niet pas een eeuw later vergeten, maar nu al door sommigen als een voetnoot in de geschiedenis weggezet.

    Intussen blijft het mij boeien, al die unieke verhalen en dan vooral al die voorbeelden uit het verleden die het belang van de kracht van het conflict zo sterk laten zien.

    Publicatie: LinkedIn (aangepast in verband met maximale lengte)

  • Een ander bezoek

    Een ander bezoek

    Bijzondere ontmoetingen hebben we allemaal, met mensen, met plekken, met herinneringen en met momenten. Ik heb inmiddels veel uitersten van het complex rond de binnenhof gezien. Gezeten in de bankjes van de eerste kamer, luisteren naar Docters van Leeuwen. Die mij raakte met zijn oproep om te gaan zoeken naar de ratio van de emotie en een proces bij mij in gang wist te zetten. Hoe mooi is het dan om in het kader van het verbinden met je collega’s nog eens een keer door het gebouw van de tweede kamer te mogen dolen. Wellicht een van de laatste keren voor de grote renovatie van het binnenhof.

    Mijn huidige stad zien vanuit de ogen van mijn collega’s, dat had ik voor ogen toen ik van mijn fiets afstapte en de Haagse Kluis inliep. Bijna blindelings door het gebouw heenlopend naar het ’theehuis’ achterop de binnentuin. Ik was vergeten dat het theehuis eigenlijk de oude huissynagoge was van de bankfamilie die tot de tweede wereldoorlog dit huis bezat.

    De ochtend werd besteed aan een eenvoudige workshop over lobby in Den Haag, gezien vanuit het Amsterdamse belang. De middag was bedoeld voor een ander bezoek aan het complex van de tweede kamer. Na de gebruikelijke plichtplegingen bij de beveiliging kwamen we binnen. Ik had mij natuurlijk voorgenomen dit bezoek de bijzondere details te bekijken en de rest over mij heen te laten gaan.

    Eenmaal in het complex van de tweede kamer, ben ik natuurlijk gaan kijken naar de details waar je normaal niet naar kijkt. Zoals de interne telefoons die je overal aantreft. De rondleiding begon anders dan andere rondleidingen, met een persoonlijke geschiedenis van onze gastheer. Hij nam ons mee door de gebouwen van het complex aan de hand van zijn eigen 35 jaar aan geschiedenis. Storytelling is een onderwerp waar ik mij steeds meer in probeer te verdiepen en deze man paste storytelling in zijn ultieme vorm toe, ons rondleiden aan de hand van zijn eigen verhaal.

    En zo kwamen we uit bij een klein kamertje in een van de gebouwen van het binnenhof uit. Dit kamertje is gelegen boven ‘Binnenhof 7‘, niet veel mensen zullen deze ingang kennen en nog minder mensen het verhaal daarbij. Ik zal eerlijk zijn, ook ik kende het verhaal bij deze ingang en daarmee dit kamertje niet. In dit deel van het binnenhof complex was tijdens de tweede wereldoorlog het kantoor van de Sicherheitsdienst (SD) gevestigd. In februari 1943 werd hier de communistische verzetsleider Gerrit Kasteins binenngebracht. Kastein sprong geboed door het raam van deze kamer (waarschijnlijk het raam dat niet zichtbaar is). Hij overleefde in eerste instantie de val, maar overleed alsnog enkele uren laten (waarschijnlijk) aan de gevolgen van zijn sprong. De betreffende kamer is met dank aan onze gastheer een herdenkingsplek geworden.

    Dat er op het binnenhof nog meer sporen en herinneringen uit de tweede wereldoorlog zijn te vinden, bleek toen we het voormalig ministerie van justitie binnenliepen naar de enige plek in het complex dat ik eigenlijk nog voor de verbouwing wilde zien. We kwamen uit in de ‘handelingenkamer’, de bibliotheek van het binnenhof met bijna 30.000 boeken. Waaronder een paar hele speciale exemplaren en natuurlijk alles wat in twee eeuw is besproken en gezegd. Bij binnenkomst viel mij meteen de geur van oude boeken op, een welkome geur.

    Een van de bijzondere boeken was een 1e druk van ‘Wealth of Nations‘ van Adam Smith, recent teruggevonden verstopt op de bovenste verdieping van de handelingenkamer. Dit boek betekende in zijn tijd een grote vooruitgang in de economische wetenschappen en het moderne denken over economie en liberalisme.

    Ook in deze ‘Handelingenkamer’ tref je sporen aan die verwijzen naar de tweede wereldoorlog. Een mooi symbool en een sterke herinnering is toch wel de lege plank op de plek waar de handelingen over de bezettingsjaren hadden moeten staan. Een sterk signaal, dat een dergelijk nationaal socialisme en fascisme een groot gevaar is voor onze democartie.

    Het bezoek aan de ‘Handelingenkamer’ betekende ook een eind aan dit bezoek aan het binnenhof. Een mooi bezoek met een aantal bijzondere ontmoetingen en intrigerende inkijkjes in de geschiedenis van het binnenhof. Ik kan ook niet wachten tot we tijdens de grote renovatie van het binnenhof mee kunnen kijken naar wat er allemaal gevonden gaat worden.

    De dag zelf heb ik natuurlijk ook nog wat opgestoken over de praktijk van lobbyen en wat daar allemaal bij komt kijken. Daar was de dag natuurlijk over begonnen. Die workshops tijdens de Summerschool van de gemeente Amsterdam zijn toch wel bijzonder en leerzaam.