Jeroen Veenstra

Tag: Oekraïne

  • Oorlog en Vrede

    Wat oorlog is, daar zijn we het vaak wel over eens. Wat vrede is, blijkt alleen een heel stuk lastiger te zijn. Terwijl de oorlog aan onze voordeur klopt, weten we elkaar maar niet te vinden. Polarisatie en conflict dringen door in de kleinste haarvaten van onze samenleving. Na een voor ons continent unieke periode van vrede en veiligheid.

    Als ik kijk naar de oorlog in Oekraïne, dan laat mij zien dat we daarin een lange weg te gaan hebben. Waar zijn we bang voor, dat we geen actieve rol gaan spelen in dit conflict. Dat het nog altijd een “ver van mijn bed” verhaal blijft. Ik weet daar het antwoord ook niet meer op. Het simpel stoppen van de oorlog is zeker niet genoeg.

    Spinoza benoemde de complexiteit van vrede al in zijn werk. Hij beschreef vrede niet als afwezigheid van oorlog. Maar als een deugd, een geestesstemming. Als dispositie voor goede daden, vertrouwen en recht.

    De afgelopen jaren zie ik dat we het uitgangspunt voor goede daden, vertrouwen en recht ter discussie worden gesteld. Of zoals Jitske Kramer aangeeft, de bestaande ordening staat ter discussie en we zijn hard aan het zoeken naar een nieuwe ordening. En daarmee de eigen plek in die nieuwe ordening. Een enorme voedingsbodem voor conflicten, die het niet makkelijker maakt om een eigen plek te vinden.

    Ik kan eigenlijk al niet meer tellen hoe vaak ik opnieuw ben begonnen met deze overweging. Welke boodschap wil ik overbrengen en hoe sta ik daar zelf in? Raken we de grenzen van het conflict, of raak ik mijn eigen grenzen.

    Afgelopen weekend zat ik met een vriend op het terras met uitzicht op de plek waar de botten van Spinoza waarschijnlijk zijn neergelegd nadat zijn eigenlijke graf is geruimd. Terugkijken naar de afgelopen periode en het effect op het denken ver dialoog, verbinding en de bewustwording van de plek die het conflict heeft.

    Kierkegaard zei het al: “De hardste strijd ontstaat niet doordat mening op mening botst, maar als twee mensen hetzelfde zeggen en er over de interpretatie van datzelfde wordt gevochten.”

    Ik zie het dan ook als onze taak om in het ondertussen het ongemak te leren omarmen en het conflict te leren accepteren. Zo werken we aan een betere wereld en hoeven we niet meer over de interpretatie van datzelfde te vechten terwijl beide werkelijkheden wellicht samen kunnen bestaan.

    Hoe accepteer jij het conflict? En hoe ga jij ermee om?

    Publicatie: LinkedIn

  • Viergrenzenpunt

    Viergrenzenpunt

    Op die 15e augustus, de dag waarop in het koninkrijk der Nederlanden officieel de 2e wereldoorlog eindigde en het blijkt dat we niet geleerd hebben van onze geschiedenis.

    Op die dag dat ik het drielandenpunt (ooit het viergrenzenpunt) bezocht. Hoewel volgens mij het lelijkste stukje Nederland, staat het voor mij wel voor de belangrijke eenheid van Europa en het grenzeloze mogen zijn. Hoewel het ook wel een plek is waaruit blijkt dat grenzen op meer dan één manier kunnen verdwijnen.

    Daar waar het Molotov-Ribbentrop niet gelukt is om een land zomaar te laten ophouden te bestaan. Lukte het na de eerste wereld oorlog wel om “Neutraal Moresnet” van de landkaart te laten verdwijnen. Zo is het nu niet het #viergrenzenpunt, maar het #drielandenpunt en weet bijna niemand meer van het bestaan van Neutraal Moresnet af.

    Nu maar hopen dat het vandaag Oekraïne bespaart gaat blijven, want geleerd van het verleden hebben we kennelijk niet.

    Publicatie: Facebook

  • Kunst in Oorlogstijd

    Kunst in Oorlogstijd


    Ik kwam een oproep tegen van Dennis van Nieuwenhuijzen PhD (https://lnkd.in/eppvNZZn) over de bescherming van het cultuurerfgoed in tijden van oorlog, zoals opgenomen in het cultuurgoederenverdrag (1954) als onderdeel van de Haagse conventies. Die oproep deed mij stilstaan bij kunst in Oorlogstijd.

    Ik was laat als het gaat om kunnen genieten van kunst en cultuur. Ik heb het niet van huis uit meegekregen en verkeerde niet in de kringen waar kunst een ding was. Toch is de kunst en cultuur later een rol gaan spelen, zelfs in mijn werkzame leven. Terugkijkend denk ik dat hier ook veel voordelen aan zitten, zo ben ik mij bewuster van wat mij raakt en niet.

    Kunst in oorlogstijd is veel onder de aandacht geweest de afgelopen tijd. Zo bezocht ik recent nog het Museum Bredius, waar 14 stukken uit het Khanenko Art Museum hangen. Niet geheel toevallig het museum waar ik nu ook op uitkijk. Ook was ik onder de indruk van de tentoonstelling “Huis in de Storm” over het Mauritshuis ten tijde van de tweede wereld oorlog. De museumdirecteur Wilhelm Martin uit deze tijd, zei het al terecht: “’t Is droevig dat de oorlog vergt dat men ’s lands kunst voor het oog verbergt.”

    Verborgen kunst is letterlijk wat op straat te zien is. Belangrijke beelden die zijn ingepakt, museums die extra veiligheidsmaatregelen hebben genomen, kunst dat niet meer de muren hangt. Maar er ontstaat ook nieuwe kunst of wordt kunst gerecycled. Uit de kracht van het conflict ontstaat iets nieuws. Kunst met een eigen betekenis en voortkomend uit het conflict en de beweging die het voortbrengt. Kunst met soms een eigen en nieuwe betekenis. Dat maakt het wandelen in de stad extra bijzonder en brengt concepten samen.

    Het cultuurgoederenverdrag (van de Haagse conventies, getekend in 1954) gaat over de bescherming van erfgoed in tijden van oorlog en conflict. Toch zie je in de praktijk dat het er heel anders aan toe gaat, waarschijnlijk vanuit het mogelijk doel tot de vernietiging van de Oekraïense cultuur zelf?  Dat zou niet voor het eerst het doel kunnen zijn.

    Terugkomend op bovenstaande oproep. Ik heb zelf niet de expertise om hier iets in te betekenen. Maar als jij daar wel wat in kunt betekenen, laat het hem vooral weten.

    Publicatie: Linkedin Post

  • Oorlog in Kyiv

    Oorlog in Kyiv

    De humanist Erasmus zei het al: “Oorlog is het enige spel, waarbij beide partijen verliezen.” Oorlog zien we in alle mogelijke conflictmodellen als de meest extreme en onwenselijke uitkomst van een conflict. Hoe komt het dan, dat we onvermijdelijk in oorlog terecht komen?

    Terwijl ik dit schrijf, schuil ik zelf voor de oorlog. Het luchtalarm is afgegaan en ik ben inmiddels het mij zo bekende metrostation ingegaan. Wachtend op het moment dat uit mijn telefoon het bekende “may the force be with you” gaat klinken, de melding dat het alarm over is.


    Ik zal eerlijk zijn, ik doe eigenlijk gewoon mee met de bevolking hier. Ik ben een keer naar beneden geweest om te ervaren wat dat meebrengt, maar verder is schuilen (nog) geen grote behoefte in het deel van de stad waar ik ben. Ondanks dat er vannacht niet alleen regen en het weerlicht naar beneden kwam, maar ook de drones en het afweergeschut.

    Hoewel ik een enorme behoefte aan veiligheid en vrede voel, maar ik ook dat ik vanuit een behoefte aan autonomie en betekenis het volk de overwinning over de agressor wens. De bullebak en de agressor zouden nooit mogen winnen.

    Persoonlijk maakt het mij niet onrustig, het is omgaan met de huidige tijd in zijn meest extreme vorm. Maar in de praktijk kom ik deze ervaring in veel kleinere vorm ook gewoon tegen op kantoor, bij het vrijwilligerswerk en op straat. Daar heb ik nog wat te doen en te geven.

    Aan de oorlog kan ik niets veranderen, dat is te groot. Maar wat we in het groot kennen, ervaren we vaak ook de kleine conflicten tussen mensen. Soms zelfs zonder het door te hebben. Hoe mooi zou het kunnen zijn als we het conflict op tijd zouden kunnen herkennen en wellicht zelfs bespreekbaar kunnen maken, wie weet leren we dan weer met elkaar in plaats van tegen elkaar te leven.


    Recent mocht ik vooraf meekijken met de ontwikkeling van een eBoek van Dennis Vrooland, dat gaat over conflicten en hoe je daarmee om kunt gaan (https://lnkd.in/e3PwXuVT). Hier staan al hele mooie ideeën en handvatten in om met de verbinding aan de slag te gaan.

    Het is juist de kracht van het conflict om deze juist aan te gaan in plaats van zolang uit de weg te gaan, zodat je in onmin en oorlog uit elkaar raakt. In een goed conflict is er ruimte om te onderzoeken wat er gebeurd en wat je zou kunnen doen om hiervan met elkaar te leren. Om uiteindelijk samen in een empathische verbinding te blijven en zo de wereld een stukje beter te maken.

    In zoveel verschillende methodieken die ik gebruik, komt dit als rode draad terug. En hoe lastig het is, bemerk ik elke keer weer als ik zelf weer in mijn valkuilen struikel. Maar dit bezoek, laat mij wel weer het belang ervaren van de kracht van het conflict en waarom ik ermee verder wil.

    En jij, wat is jouw meest indrukwekkende conflict?

    Publicatie: Linkedin Post

  • 4 mei 2025

    4 mei 2025

    Op 4 mei herdenken wij allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord; zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in Indonesië, als in oorlogssituaties en bij vredesoperaties daarna.

    Al jaren mag ik daarbij een actieve rol spelen, onder het constante luiden van de #bourdonklok tot aan dat moment waarop we in volstrekte stilte de ceremonie mogen afsluiten.

    Dit jaar stond ik in het bijzonder stil bij de onverwachte verbinding via Bernard IJzerdraat en het Geuzenverzet met de oorlog in Oekraïne.

    Herdenken begint steeds moeilijker te worden en daardoor alleen maar belangrijker. Ook daar sta ik bij stil, net als het filosofisch kwintet van 4 mei 2025 (link). Een belangrijk vraagstuk, 80 jaar na de bevrijding.

    Publicatie: Linkedin Post