Jaren werden we getraind in het feedback geven volgens het “sandwich model”, je weet wel: je introduceert de kritiek met iets positiefs en vervolgens sluit je er ook weer mee af. Ik heb mij nooit goed gevoeld bij dit model, omdat mijn ervaring is dat het vaak het omgekeerde effect heeft. Bij feedback gegeven volgens de sandwich methode merk ik zelfs dat ik de feedback niet meer hoor, omdat daarbij aan mijn behoefte voldaan kan worden van verbinding en autonomie.
Het model heeft de mooie intentie om de kritiek makkelijker te ontvangen. Helaas blijkt keer op keer dat het model: het vertrouwen schaad, het tegenstrijdige boodschappen geeft die ons brein niet goed verwerkt, het veroorzaakt wantrouwen en kan zelfs de relatie met de feedbackgever schaden. Sterker nog, de sandwichmethode blijkt ook nog eens regelmatig conflicten tot gevolg te hebben die dan niet uitgesproken mogen worden.
Inmiddels blijkt wetenschappelijk onderzoek dit gevoel ook te bevestigen, er komt steeds meer bewijs dat het tijd is om de sandwich feedback methode af te schaffen en betere methodieken te gebruiken.
Jammer genoeg blijkt sandwichen moeilijk uit te roeien te zijn en zie ik op bepaalde momenten de methodiek zelfs als verplichte koste terug komen. Bij een training, opleiding of volgens de werkafspraken. Opvallend genoeg juist in die situaties waarin cultuurverandering een aanleiding is. Zo maakt het voor mij weer onderdeel van de kracht van het conflict uit en vraag het moed om met goede feedback aan de slag te gaan.
Persoonlijk ben ik de laatste tijd vooral bezig met waarderende feedback, empathisch feedback, pijlen gooien en soms gewoon de directe aanpak – maar dan gericht op gedrag en niet op de persoon. En hoe meer ik ermee worstel, hoe meer ik mij besef dat feedback gaat over samen leren en ontwikkelen.
We hebben vaak aandacht voor communicatie en samenwerking. Voor mij is daarbij de kracht van het conflict, om in verbinding met en van elkaar te leren, een uitermate belangrijk uitgangspunt. Hoe dat vervolgens onder hoge druk gaat, staan eigenlijk nooit bij stil.
Samenwerken en communicatie onder hoge druk is een gegeven bij grote incidenten. Daarvoor is oefenen en uitproberen bijna een natuurlijk noodzaak. Nog belangrijker is om daarvan echt te leren en verbeteren, de scenario’s die ze voor onderstaande oefenreeks hebben opgezet zijn daar mooie hulpmiddelen bij. Het is dan ook niet onverwacht dat vanuit de hulpverlening veel te leren valt over samenwerken en communicatie.
Hoe geweldig is het dan dat ik een paar keer per jaar niet alleen hierover mag lezen, maar het vooral zelf mag ondervinden. Vanuit mijn rol als hulpverlener in het noodhulpteam, heb ik mee mogen draaien in deze leerzame en intensieve scenario’s. De realistische oefeningen zijn zo in elkaar gezet, dat je op een gegeven moment ook echt vanuit de realiteit mag oefenen.
Dit levert mij niet alleen inzichten op over mijn eigen rol en plek in de hulpverleningsketen en mijn eigen kennis en kunde. Het helpt mij ook nadenken over hoe samenwerking en communicatie in andere situaties loopt.
Voor mij is vertraging inbrengen bij hoge druk belangrijk, daardoor kan ik mijn eigen denken beter tot rust brengen. Ik weet namelijk dat als ik mij mee laat slepen, ik soms zelfs nog sneller wil dan de druk toelaat. En laat nu het vertraging (10 seconden voor 10 minuten) bij deze oefening ook zo duidelijk naar boven komt.
Hoe je letterlijk uit een conflict de kracht kunt halen om beter samen te werken en communiceren.
Oorlog en geweld kunnen leiden tot psychotrauma. Vier jaar van grootschalige oorlog in Oekraïne maken dat weer eens pijnlijk duidelijk. Het Veteran Mental Health Center of Excellence in Kyïv maakt hierin een wezenlijk verschil. Tijdens de Nijmeegse Vierdaagse loop ik om dit werk te ondersteunen en jij kunt daarbij helpen. Loop jij met mij mee en helpt jouw bijdrage mee aan het verbeteren van de mentale zorg?
Dit universitair instituut zet zich in voor humane, ethische en effectieve mentale gezondheid voor oorlogsveteranen in Oekraïne en hun familie. Daarnaast dragen zij bij aan betere kennis en nieuwe behandeling van psychotrauma in bredere zin. Zo draagt een donatie ook bij aan de behandeling van psychotrauma in Nederland.
Ik bezocht afgelopen zomer zelf het nieuwe behandelcentrum op het terrein van de universiteit. Met eigen ogen zag ik dat er hard werd gewerkt aan de verbouwing en gelijktijdig het werk al in de praktijk werd gebracht. Veteranen die geholpen werden en studenten die werden opgeleid om betere hulp te bieden.
Geheel onverwacht kwam ik als debutant in aanmerking voor een startbewijs voor de Nijmeegse Vierdaagse, ik hoefde natuurlijk niet lang na te denken over de vraag of ik er vervolgens ook een sponsorloop van wilde maken. Omdat bij elke oorlog de mentale gezondheid een enorm belangrijk vraagstuk blijkt te zijn, ook voor die mensen die er niet direct bij betrokken zijn. Mentale gezondheid vind ik belangrijk. De keuze was dan ook snel gemaakt. Nu nog aan de slag met de voorbereiding.
Hoe kun je in de week waarin we stil staan bij vier jaar volledige oorlog je beter voorbereiden dan de geschiedenis in te duiken. Ik ben dus in een bijzonder stukje België mijn eerste twee keer 25 km gaan lopen, langs zwaar bevochten gebieden. Aandacht voor (militaire) erfgoed vind ik belangrijk, anders vergeten we de werkelijkheid. En als we de werkelijkheid vergeten, is de kans op herhaling alleen maar groter.
In tijden van oorlog en conflict worden op het gebied van de mentale gezondheid steeds grotere stappen gezet. En het gebied langs de Belgische en Noord-Franse kust hebben daar een hele eigen rol in gespeeld. Terwijl al die jaren het enige dat nog aan de grenzen herinnert, een eenzame bijna verborgen grenspaal van de grens tussen Frankrijk en Nederland is.
Bericht gaat onder de afbeelding verder.
Dat zaken zich herhalen heb ik mij de afgelopen dagen volop gerealiseerd. Vooral toen ik uiteindelijk de “dodengang” bij Diksmuiden wist te bereiken. Na bijna 25 kilometer, moest ik ze nog eens bezoeken.
De loopgraven zouden iets van de vorige eeuw moeten zijn, toch spelen loopgraven in Oekraïne een hele belangrijke rol. Zelfs de drones zijn een moderne variant van een van de nieuwe ontwikkelingen uit die eerste wereld oorlog (vliegtuigen).
Toch is juist uit die oorlog een hele belangrijke ontwikkeling in de psychologie voortgekomen, het begrip van het (oorlogs)trauma.
Bericht gaat onder de afbeelding verder.
De tweede wereld oorlog heeft in hetzelfde gebied ook enorme impact gehad, zo liep ik naar Duinkerken. De plek die bekend staat als het einde van het begin, of als het begin van het eind. De evacuatie bij Duinkerken heeft er mogelijk zelfs mede toe geleid dat er uiteindelijk een einde kwam aan de tweede wereld oorlog. Ik zie ook hier weer parallellen ontstaan met de oorlog in Oekraïne. Lopen over de stranden waar operatie Dynamo heeft plaatsgevonden, was bijzonder. Vooral omdat ik met windkracht 8 ook nog eens volop werd gezandstraald en dat nog meer van mij vroeg. Ik moest wel volhouden.
En ook hier zie je weer dat tijdens de tweede wereld oorlog een belangrijke ontwikkeling in de psychologie heeft plaatsgevonden. Daar waar na de eerste wereld oorlog de (oorlogs)trauma vooral als een tijdelijk evenement werd gezien, werd na de tweede wereld oorlog duidelijk dat (oorlogs)trauma lang kunnen naslepen en zelfs over kunnen gaan op familie en omgeving. En dus ook meegenomen worden als mensen het oorlogsgeweld ontvluchten.
En dan spreken we nog niet eens over de ontwikkelingen rond het gedachtegoed van de morele trauma, waarbij directe deelname aan het geweld niet eens nodig hoeft te zijn om alsnog een trauma op te lopen.
Het centrum waar wij voor gaan lopen, heeft voor deze aspecten aandacht en helpt ook bredere kennis over deze onderwerpen in de wetenschap van de psychologie verder te ontwikkelen. Op de lange termijn, zullen ook anderen daar voordeel aan hebben.
Om dit goed voor elkaar te krijgen, is jouw donatie superbelangrijk. Help jij daarom mee met het verder verbeteren van de humane, ethische en effectieve mentale gezondheid van oorlogsveteranen in Oekraïne, hun familie en daarmee indirect ook voor ons?
Ik stond ook nog kort stil bij mijn belangstelling voor het militaire erfgoed als belangrijke pijler in het leren van oorlog. Wellicht is het onderwerp van de (oorlogs)trauma ook wel een vorm van militaire erfgoed te noemen.
Laten we vooral blijven werken aan het verminderen van het aantal bittere lessen dat we voortdurend opnieuw moeten leren, zoals Albert Einstein al scheef.
De bittere lessen uit het verleden moeten voortdurend opnieuw worden geleerd. – Albert Einstein.
In 2020 kwam ik als vrijwilliger hier terecht, wat uiteindelijk een bizar jaar hard werken werd. Op woensdag 18 maart 2026 mag ik weer een dienst draaien op het HagaZiekenhuis.
Dit keer niet ingepakt en ook niet in een medische rol. Dit keer draai ik een dienst die meer bij mijn “normale” werkzaamheden passen, als voorzitter van het stembureau voor de gemeenteraadsverkiezingen 2026.
